woensdag 2 september 2015

Spiritueel Management - Aanduidingen - 3.Spiritualiteit


Heel algemeen zie ik spiritualiteit als geestelijk leven. En ik onderken dan daarin drie uitdrukkingsvormen: godsdienstigheid, religiositeit en levensbeschouwelijkheid.
Deze drie onderscheiden zich van elkaar op twee manieren. Ten eerste door een erkenning van en een relatie met De Hogere of het Hogere, De Ander of Het Andere. Ten tweede door de manier van leggen en onderhouden van deze relatie.

De godsdienstige mens legt en onderhoudt contact met een persoonlijke god, met God. De Jood, de Christen en de Moslim doen dit zeer zeker. Er zijn ook godsdiensten die meerdere Goden kennen als Hogere Instantie. Zoals het klassieke Heidendom. De religieuze mens voelt zich verbonden met een niet-persoonlijke alles doordringende Goddelijke Kracht. Zoals de Hindoeist en de Boeddhist. De levensbeschouwelijke mens stelt zijn leven in dienst van de verwerkelijking van een stelsel van Universele Waarden. We kennen in het Westen het klassieke en het moderne Humanisme, in China van ouds het Confucianisme en het Taoisme.

Hoe verhouden zij zich tot dat hogere? Op heel verschillende manieren uiteraard. Te veel om er hier op in te kunnen gaan. Maar ze hebben wel iets essentieels gemeen. Bij hun manier van contact onderhouden met De Hogere of Het Andere laten zij zich leiden en inspireren door algemenere dan wel specifiekere richtlijnen, aangedragen door al langer geldende tradities en instituties.



Die tradities en instituties geven allemaal iets aan over hoe je contact legt met De Hogere of Het Andere en over hoe je dat contact kunt laten doorwerken in je omgang met het leven en de wereld om je heen, Alle spiritualiteit berust zodoende op twee pijlers: contemplatie en actie. Contemplatie is aandacht hebben voor en vertrouwen stellen in De Hogere, Het Andere, of ook wel in de spanning en samenhang tussen de materiele en de immateriele Werkelijkheid, en alles doen om die aandacht en dat vertrouwen te kweken en te versterken. Actie is bijdragen aan de effectiviteit van die aandacht en dat vertrouwen in je doen en laten jegens alles en allen in de materiele werkelijkheid en alles doen om die effectiviteit te onderhouden en verder te ontwikkelen. Contemplatie en actie werken op elkaar in. Het ene is niet mogelijk zonder het andere. Het is een diepgaand uitwisselingsproces.
Spiritueel management legt het accent op spirituele actie en wil daar sturing in geven. Hoe delicaat dat eigenlijk ook ligt.

Het woord "spiritualiteit" komt van het Latijnse "spiritus". Dat betekent: lucht, lucht in beweging, wind, storm, ingeademde lucht, adem, en in afgeleide zin: geest. Adem is het oerbeginsel dat we in heel veel geinspireerde teksten en geestelijke oefeningen uit de Grote Overleveringen tegenkomen. In de Christelijke Bijbel schept God de mens door Zijn Adem in een klomp klei te blazen. De Hindoeist legt en onderhoudt contact met Brahman en Atman door de ademsvolle syllabe AUM te zuchten en te zingen. De profeet Mohammed neemt in stormvlagen kennis van de door Allah via aartsengel Gabriel voorgezegde Koransura's. De Boeddhist mediteert en mediteren is door enkel en alleen en ongefocused ademen onpersoonlijk worden, het ik of het zelf losweken, en zo onvoorwaardelijk aanwezig zijn en alles en allen gaan omvatten. 
Ademen is zo de fysieke kern van spiritueel leven en werken geworden en gebleven.

Sedert de Verlichting zijn we in het Westen uitgesproken materialistisch georienteerd geraakt, anti-godsdienstig, anti-religieus en anti-spiritueel, op zijn minst niet-godsdienstig, a-religieus. a-spiritueel. Filosofisch, wetenschappelijk en vooral ook historisch zijn daar nijpende en interessante redenen voor aan te dragen en dat wordt sedert 1750 nog steeds druk gedaan. Via het kolonialisme en vanaf de industriele revolutie heeft het westers zichzelf en de hele wereld in zuiver materialistische richting voortgestuwd en is het materialisme dominant geworden in alle levensgebieden, ook het economische. We hebben het ons eigen gemaakt om de materiele werkelijkheid als enige werkelijkheid te zien of althans als de enige die er toe doet. Er is wel nog ruimte gelaten voor het levensbeschouwelijke.

Aan de New Age Beweging van de jaren 70 en 80 van de 20e eeuw lijkt de eer toe te komen een serieus begin te hebben gemaakt met een ombuiging van deze ontwikkeling. Zij heeft in ieder geval het spreken over en het werken aan en met spiritualiteit, ook binnen de wereld van arbeid en organisatie, opnieuw op de kaart gezet.

Spiritueel management betekent daardoor zeker ook een terugkeer naar het godsdienstige, het religieuze en het levensbeschouwelijke. Zij het op nieuwe wijzen en met tegelijk luisterende en kritische afstand tot de overgeleverde richtlijnen en instituties.

Toelichting afbeelding: Kapitelen - klooster Monreale - Palermo 12e eeuw


***************************

woensdag 29 juli 2015

Spiritueel Management - Aanduidingen - 2.Management

Herzien op: donderdag 28 juli 2016

Management is bepaald aan herwaardering toe. Het is in een wel heel kwaad daglicht komen te staan sedert de crisis die in 2007 tot uitbarsting kwam in de financiele wereld en vanuit de VS naar Europa is komen overwaaien. Sedertdien is management bijna synoniem geworden met hebzucht en zelfverrijking en met vernuftige kortzichtigheid en slim ritselen op de korte termijn. De manager is iemand geworden die noodzakelijk vervangen dient te worden. Met name het financiele bestel en het semipublieke domein hebben hier volop van doen spreken. Voordien had management meer een aura van verantwoord economisch en maatschappelijk hogepriesterschap en was de manager iemand die eeuwig en hooggeacht op zijn of haar post was en diende te blijven.

De termen management en manager stammen uit de wereld van de paardendressuur en komen uit het Frans ("manege"). Ook het Latijnse "manus" (= hand; denk aan: aan de hand leiden, en uit de hand voeren). Zo gezien is managen zoveel als het dresseren van paarden en mensen leren paardrijden. In de jaren tachtig van de 20e eeuw een geliefd model voor managementopvattingen en managementtrainingen. Evenals het hoeden van schapen trouwens. Je hoort er niets meer over in onze tijd. Wel jammer, want hier zitten een paar elementen in die hernieuwde aandacht verdienen. Zoals: zorg besteden aan en verzorgen van je dieren, kennis van en begrip voor en reactief en proactief inspelen op hun mooiere en moeilijker eigenschappen, en balans en afstemming zoeken en brengen tussen de kwaliteiten van mens en dier en hun wederzijdse belangen op kortere en langere termijn.
                                                                                         
Van belang is op het onderscheid tussen managen en leiding geven. Leiding geven is het managen van mensen, managen is het managen van zaken, d.i. alle andere wezenlijke componenten van organisatie en netwerk. Sedert we aan organisatie- en arbeidskunde doen is dit een soort richtingen strijd geworden; waar leg je het accent op, op mensen of op zaken? Mensen betekent dan doorgaans zo veel als medewerkers, en in zaken zijn dan merkwaardigerwijs klanten en leveranciers inbegrepen. Uiteindelijk zijn mensen en zaken nauw met elkaar verweven. Bij het managen van zaken kun je nooit om mensen heen en aan het managen van mensen zitten veel zakelijke kanten. Spiritueel management omvat beide.
                                                                                  

Vloermozaïek Circo Massimo in Miniatura -
Villa Romana del Casale (4e eeuw CE) -
Piazza Armerina Sicilia


Heel vaak wordt bij management gedacht aan het formele gezag in een organisatie of aan het minder geformaliseerde gezag in een netwerk, en aan de personen of groepen personen die aangewezen zijn of geacht worden dat gezag uit te oefenen. De meeste publiciteit in de media over management en managers is van deze idee doordrenkt. Terwijl het allereerst en met name gaat om een stuurproces.Alle handelen in organisatie en netwerk heeft een voorgrond en een achtergrond. De voorgrond: denken, spreken en handelen. De achtergrond: sturing geven aan dat denken, spreken en handelen.. Iedereen in organisatie of netwerk doet als het goed is beide. In die dubbele zin wordt door iedereen aan management gedaan, veel of weinig, bewust of meer onbewust, verantwoord of minder verantwoord. Spiritueel management omvat beide.



*******************************************


donderdag 16 juli 2015

Spiritueel management - Aanduidingen - 1.Verantwoording

In april 2005 heb ik mijn ideeen over spiritueel management, bij me opgekomen in de jaren negentig van de 20e eeuw in een derde en tot nu toe laatste versie vastgelegd. In het geschrift "Spiritueel management: utopie of noodzaak?".

Ik wil ze opnieuw de revue laten passeren. Ze zijn in wezen niet veranderd. Ondanks alles wat de laatste decennia allemaal op ons af is gekomen in economie en maatschappij, zoals: New Age, nieuwe economie, popularisering van spiritualiteit, verregaande individualisering, fragmentatie van de samenleving, en ondanks alle geroep om participatie en integratie, de langdurige complexe en diep ingrijpende financiele en economische crisis, en de schokkende openbaringen over het menselijke  ecologisch tekort.
Die ideeen vragen om aanscherping, aanvulling, andere accenten, en om meer afstand van de grotere organisaties waarop ze oorspronkelijk zijn gericht, en om meer aandacht voor bij voorbeeld het netwerk dat nog steeds aan een stevige opmars bezig is in economie en maatschappij, en in de diverse andere domeinen.

Siitzender Aufschauender Sterngucker (1936)-
Hermann Blumenthal-
Georg Kolber Museum Berlin
Het ging mij toen om een zoektocht. En daar gaat het mij nu nog steeds om. Een zoektocht naar de fundamentele betekenis van arbeid en naar het dito bestaansrecht van de grotere en kleinere al bestaande en nieuwe organisaties en netwerken. Waarin we bedrijvigheid en werk gestalte geven en willen geven, en waar we aan deelnemen of willen deelnemen, dan wel waar we voortrekkers van zijn of willen zijn. Handboeken op dit gebied, zowel de klassiek gevestigde als de nieuwere, of ze nou goed zijn of minder goed, zijn niet meer toereikend.


Permanent onderzoek en leren permanent te onderzoeken zijn geboden. Op de plek waarop we ons bewegen, in onze communicaties, en van dag tot dag en van moment tot moment.Dat permanent onderzoek draait nog steeds om twee vragen: wat is spiritueel manegement c.q. waar gaat het om, en hoe zou het gestalte moeten of kunnen krijgen?
Laat ik toch vast mijn definitie geven, van toen en voor nu.
Spiritueel management is de collectieve en individuele sturing die binnen organisatie en netwerk een kader schept waardoor spiritualiteit tot gelding kan komen, tot materieelen vooral immaterieel profijt van organisatie en netwerk en hun leden en deelnemers zelf, van al hun externe stakeholders, en van de samenleving als geheel.

Herzien op: donderdag 28 juli 2016

**********************************