SMC-Filosofie in kort bestek

Begripsbepalingen

Spiritualiteit is geloven in en meewerken aan het mysterie van leven, wereld en kosmos. Is contemplatie en actie. Contemplatie is erkennen van, aandacht hebben voor, verlangen naar, vertrouwen in en geïnspireerd worden door de samenhang en de spanning tussen de geestelijke en  de materiële werkelijkheid. Actie is meewerken aan de manifestatie van de geestelijke in de materiëen werkelijkheid. Spiritualiteit is ook het niet aflatend vorm geven aan dat geloof en die medewerking via een daartoe geëigende beoefening.

Management is niet alleen het uitvoeren van constituerende, dirigerende en leidinggevende taken door daartoe aangewezen personen en groepen. Het staat ook voor individueel verantwoordbaar handelen. Steeds doorslaggevender wordt het feit dat iederéén aan management doet, op elk niveau en in elke geleding van organisatie en netwerk. Omdat alle handelen steeds meer een voorgrond en een achtergrond gaat krijgen: doen en sturing geven aan dat doen. Op verantwoording nemend en verantwoord individueel denken, spreken en handelen wordt een steeds dringender beroep gedaan.

Spiritueel management is management in deze dubbele zin dat een structureel en functioneel kader schept en onderhoudt waarin spiritualiteit tot volle gelding kan komen in organisatie en netwerk. Tot materieel en vooral geestelijk profijt van alle stakeholders en van de samenleving als geheel. Het is geen aparte managementmethode maar een geestelijk zuurdesem dat overal doorheen trekt. Door alle basisfuncties en alle aggregatieniveaus.

Toelichting afbeelding: Beeld van een schrijver, Egypte, Oude Rijk, ± 2400 BCE

Maatschappelijke achtergrond

De westerse economie is zeker al sedert de informatierevolutie en de val van de Berlijnse muur in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw fundamenteel en mondiaal in gisting. Met veel nieuwe onzekerheid en instabiliteit sedert de jongste planeet- en kredietcrisis. Er staat veel op het spel, méér dan óóit in de geschiedenis. We moeten nog véél kritischer dan nu gelukkig al gebeurt onze gebruikelijke ondernemings- en managementideeën en -praktijken gaan deconstrueren en reconstrueren tot voor alles en allen weldadiger concepten. Het huidige maatschappelijke debat over de verhouding tussen religie en samenleving kan hieraan nieuwe impulsen geven met het zoeken naar antwoorden op de vraag naar de verhouding tussen religie en economische bedrijvigheid. Spiritueel management schept de mogelijkheid voor dit gesprek juist ook ónder de bedrijven door, en niet alleen maar buiten de bedrijven om. In het werkoverleg en in andere communicatie situaties in werkverband. Niet alleen maar in kerk of kroeg of in het conferentieoord. Zo kan Iedereen er ook bij betrokken worden en blijven omdat iedereen ermee te maken heeft.

Centrale waarden

Het cultiveren van centrale geestelijke waarden vormt de pit van spiritueel management. Het SMC heeft er drie voor ogen: wijsheid, openheid en respect. Deze staan in directe relatie met diverse spirituele triades uit grote religieuze overleveringen, zoals: geloof, hoop en liefde (Paulus), waarheid, schoonheid en goedheid (Plato) en inzicht, onthechtheid en mededogen (Boeddha).

Wijsheid (geloof, waarheid, inzicht): de bereidheid en het vermogen om te denken en te handelen vanuit het besef dat we niet alles weten en kunnen. Dat in alles wat we weten, en dat wordt steeds meer, veel niet-weten zit, en in alles wat we kunnen, en dat wordt ook steeds meer, veel niet-kunnen. Wijsheid is bescheidenheid in besef. Zonder overigens afbreuk te doen aan het vertrouwen in inzichten en plannen die op gegeven moment op tafel komen te liggen.

Openheid (hoop, schoonheid, onthechtheid): de bereidheid en het vermogen om eigenbelangen zo lang mogelijk op te schorten en de belangen van anderen daar zorgvuldig tegen af te wegen. Openheid is een manier van organisatiebreed en –diep tot tien tellen. Gelegenheid scheppen om gemakkelijk veronachtzaamde en verrassende of meer geestelijke gezichtspunten en opties in het vizier te krijgen.

Respect (liefde, goedheid, mededogen): de bereidheid en het vermogen om zorg te hebben en te tonen voor mensen en zaken. Mensen: alle bij organisatie en netwerk betrokken personen en groepen en de mensheid als geheel. Zaken: materialen, grondstoffen, regelingen, afspraken, wetten, beleidsplannen, data, milieu, globe, en kosmos. Respect is doorleefde verwondering over het feit dat alles en iedereen er zo maar zijn en zo maar draaien. Véél meer dan bekommernis om de vraag wat er mee of aan gedaan moet of kan worden. Respect hoeft overigens het nemen van ferme of onaangename beslissingen niet in de weg te staan.

Wijsheid, openheid en respect vloeien in elkaar over. Ze zijn niet te scheiden en voeden elkaar!

Praktijken

Centrale waarden komen niet vanzelf ingedaald door ze alleen maar te willen. Ze moeten worden ontgonnen en gestalte gegeven in communicatieve praktijken die het ‘human capital’ optimaal geestelijk verzilveren. Communicatieve praktijken die aansluiten op en verdieping brengen in al toegepaste managementpraktijken.

Bijvoorbeeld:
Ontwikkelen van dimensies en intenties. Ofwel: van visies en missies. Niet alleen aan de top, voor de hele organisatie of het hele netwerk en over lange of onbepaalde tijd. Maar voortdurend opnieuw ontwikkeld door alle mensen en groepen, op alle niveaus en in alle geledingen. Toegespitst op hun werkvelden en op de steeds wisselende actualiteiten buiten en binnen organisatie en netwerk. Voortdurend criteria voor geestelijke effectiviteit bepalen en opnieuw bepalen. Steeds weer gebieden van bedrijfsvoering (‘dimensies’) kiezen, bijvoorbeeld het milieu of bepaalde werkwijzen. En geestelijke targets (‘intenties’) vaststellen en toetsen aan de hand van telkens opnieuw gestelde vragen. Bijvoorbeeld: wie zijn nou eigenlijk onze interne en externe klanten en hoe kunnen we ze nog beter of opnieuw leren kennen en bedienen?

Communicatie- en dialoogmanagement. Bewaken en onderhouden van de kwaliteit van alle interne en externe communicatie. In twee- en in groepsverband, face-to-face en via communicatiemiddelen, in woord en in beeld, in gesprek en op schrift. Essentieel is de niet-aflatende zorg voor de mondelinge communicatie, met name een zuivere balans tussen luisteren en spreken, tussen zelfuiting en ingaan op de ander enerzijds en argumenteren met en overtuigen van anderen anderzijds. Een regelmatige audit hiervan is eigenlijk onmisbaar.

Raadplegen van overlevering en actualiteit. Overlevering: binnen en buiten organisatie en netwerk is in de loop van de tijd veel fundamentele wijsheid tot stand gekomen, en gebeurt dat nog steeds, over hoe op een goede manier goede producten en diensten voort te brengen. Actualiteit: intern en extern gebeurt er elk moment veel dat een positieve of kritische spiegelfunctie voor eigen organisatie, netwerk en werkplek kan vervullen. Van die overleveringen en actualiteiten kunnen en moeten we blijven leren. Ook organisaties en netwerken die nog maar kort bestaan hebben hierin mogelijkheden.

Verzorgen van grensmomenten. Benoemingen, contracten, reorganisaties, fusies of overnames, komst en vertrek van mensen, resultaatbesprekingen, jubilea, promoties en jobrotations. Aan zulke transitiemomenten kan met veel creativiteit speciale rituele aandacht worden gegeven. Naarmate betrokkenen ze meer zélf vormgeven en verzorgen zullen die hen méér zeggen dan gebruikelijker plichtplegingen door officials en hoger geplaatsten.

Meditatie. een onmisbare basispraktijk en voedingsbodem voor spiritualiteit binnen en buiten organisatie en netwerk.

Betekenis

Spiritueel management is geen wondermiddel voor de korte termijn! Het heeft een heel geleidelijke, onnaspeurbare en niet-weegbare maar altijd positieve in- en uitwerking op alles en allen Zowel in grote diepe als in kleine platte werkverbanden. Zoals:

• Het is het meest passende antwoord op de mondiale smeekbede om ecologisch en maatschappelijk verantwoord ondernemen en organiseren.
• Een geest van permanent, dynamisch en toegewijd persoonlijk en gezamenlijk onderzoek ontwikkelt en onderhoudt voortdurend de bereidheid en het vermogen tot het nemen en optimaal behartigen van verantwoordelijkheden.
• Niet aflatende spirituele organisatie-ontwikkeling en persoonlijke ontwikkeling dragen elkaar en ondersteunen elkaar wederzijds.
• De kwaliteit van persoonlijke en gezamenlijke overwegingen, besluiten, handelingen en communicaties neemt heel geleidelijk maar onafgebroken toe.
• Personen ontwikkelen een steeds grotere fysieke en mentale stabiliteit.
• Er groeit een spirituele rationaliteit die gebruikelijke disciplines als technologie, human resources, strategie, marketing en financiën doordringt, integreert en op steeds hoger plan brengt.
• Concurrentie en competitie krijgen steeds meer het karakter van synergie en syntropie.
• Het economische waardegebied krijgt een steeds zuiverder plaats en functie in het persoonlijke leven, in de bedrijvigheid van organisatie en netwerk, en in de samenleving als geheel.

De SMC-filosofie wordt nader uitgewerkt in: "Spiritueel management: utopie of noodzaak?". Dit drie en twintig A4's beslaande manifest (editie 3, april 2005) krijgt u per post toegestuurd nadat u 15,00 euro, zegge vijftien euro en nul eurocent, heeft overgemaakt op postrekening 1553786 ten name van E.J. Spronck, SMC-Haarlem, onder vermelding van "smc-filosofie " en van uw naam en postadres.