VOORSTEL "INTERCULTURELE CANONISERING"

Levensacademie voor jongvolwassenen

Aanleiding voor voorstel "Interculturele canonisering"

Dit plan is opgevat naar aanleiding van twee gebeurtenissen. Ten eerste: twee essays c.q. lezingen in het kader van het 2006-project "de sociale agenda" van de Volkskrant, TSS Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken en de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling. Te weten:. "Contact maken, betrokken raken,, vertrouwen bouwen - het kapitale belang van de goede burger" van Dr. R.W.F. Diekstra, en "Sociale herovering en de emancipatie van de onderklasse" van Prof. Godfried Engbersen.. Zij beantwoorden twee van de zeven centrale vragen die volgens de sociale agenda commissie in de huidige Nederlandse samenleving in het geding zijn, nl: hoe worden we betere burgers met betere omgangsvormen? En: hoe kan de onderklasse emanciperen? Die vraag heb ik aldus veralgemeend: Hoe kunnen we goed burgerschap en daardoor een duurzame samenleving blijvend bevorderen? Ten tweede: een initiatief in 2002 van bureau Elenchis te Delft (www.elenchis.nl), "Academie 't Zonnehuis" aan het Centrum voor Leiderschap te Loenen, bedoeld als een tweejarige leergang met 10 modules, voor iedereen toegankelijk zonder speciale opleiding, over allerlei aspecten van leven en werken (leiderschap), waarin het gaat "om andere kennis", in belangrijke mate gebaseerd op de Vedantische overlevering. Dit initiatief speelt mijns inziens vooruitlopend in op de hierboven gestelde veralgemeniseerde vraag.

Vandaar nu dit plan, in twee stappen, met als motto: interculturele canonisering:

• Stap 1. Opbouw van een gediversificeerde canon.
• Stap 2. Deze canon systematisch voorleggen aan de jonge volwassenen

\te beginnen met stap 2:

Stap 2: een interculturele canon systematisch voorleggen aan de jonge volwassenen.

Jonge volwassenen zijn de formatieve toekomst van de samenleving. Meermaals met grote nieuwsgierigheid en kritisch onderscheidings- en internaliseringsvermogen. Welnu: laten we de adolescent en jongvolwassene, ongeacht herkomst en achtergrond, in de periode tussen het beëindigen van de middelbare school en de start van een verdere hogere opleiding of eerste loopbaan,. zeg maar in de leeftijd van de vroegere militaire dienstplicht, stimuleren om 18 maanden lang een levensacademie te bezoeken waarin hij en zij zich verbinden een inter-culturele canon diepgaand te ontmoeten en te verwerken. Die daartoe op te zetten levensacademie biedt, voor een groot deel residentieel, een multi-keuze fulltime programma van curricula en sociaal vrijwilligerswerk. Persoonlijke coaching moet daarin een heel belangrijke rol spelen. Ik denk niet dat zo'n geestelijke moratorium verplicht moet worden gesteld, maar het moet aantrekkelijk en profitabel worden gemaakt. Bij voorbeeld met een persoonlijk budget om er aan deel te kunnen nemen en met voorrangsregelingen bij toekomstige sollicitaties. Zo'n project zou mooi aansluiten op een ten onrechte volkomen vergeten of veronachtzaamde suggestie van Simon Vestdijk, gedaan in 1948 in zijn weergaloze grootessay "De Toekomst der Religie". Vestdijk oppert daarin de idee om de aanstaande opvoeder zelf religieus op te voeden. Door de aankomende volwassene in de gelegenheid te stellen om in settings, die het midden houden tussen Rooms katholieke en Boeddhistische kloosters, kennis te nemen van de verschillende vormen van religie en daaruit goede persoonlijke keuzes te maken. Met de meester-leerling-verhouding als centrale methodiek. In plaats van religie gaat het dan nu over de/een "canon". Maar het raakvlak is groot. Want centraal in die beoogde canon staan levensbeschouwingen en levensovertuigingen. Goed burgerschap, samenleven en bijdragen aan de samenleving zijn niet mogelijk zonder goede levensovertuigingen. En zin voor en vermogen tot levensovertuiging zijn in onze contreien de afgelopen decennia behoorlijk versch(r)aald.

Stap 1 : opbouw van een gediversificeerde canon.

Voortborduren op een tendens van "canonisering" waar historici, kunsthistorici en literatoren op dit moment vanuit hun eigen vakgebieden al veel werk van maken. Het begon een aantal jaren geleden met berichten over de veronderstelde slechte historische kennis van kamerleden en van HO-studenten en ging verder met de wat amechtige zoektochten op de TV naar de beroemdste en belang-rijkste Nederlanders. Canonisering is een proces van vorsen naar en inventariseren van wat we cultureel, spiritu-eel en moreel met elkaar delen en van wat de belangrijke accentverschillen daarin zijn, in een multiculturele sa-menleving als de onze. Veel cultuursystemen hebben onze multiculturele samenleving bepaald: Christendom, Islam, Jodendom, Liberalisme, Humanisme, Socialisme, en menige esoterische en buiten-Europese overlevering. Ze hebben eeuwen her onze collectieve ziel gevormd en ons veel culturele uitingsvormen aangereikt. Het is niet verkeerd, deze erfenis kritisch onder het licht te houden, zoals we dat momenteel zo graag doen. Maar het is dom en geestelijk ongezond om ze als museumstukken weg te wuiven of er kortzichtig in te schrappen, waar we mo-menteel ook nogal toe neigen. De materialen voor zo'n canon liggen voor het grijpen en binnen en buiten hoger onderwijs- en wetenschapscentra zijn veel kundigen voor handen. Ze kan of moet worden opgebouwd langs twee assen.

• As 1: de boven vermelde geestelijke stromingen.
• As 2: ofwel een goed gekozen aantal disciplines, zoals filosofie, recht, economie en menskunde., dan wel een goede kaart van levensgebieden zoals religie, geld, carriere, liefde,arbeid.

De overheden moeten dit project geldelijk en anderszins actief ondersteunen. Het moet worden opgepakt door instituties en instellingen die er voor zijn toegerust en voldoende maatschappelijke impact hebben. Natuurlijk wordt dit een permanent proces want de maatschappelijke ontwikkelingen gaan door.

w.g. Drs. Ernest J. Spronck
SMC-Spiritueel Management Centrum
Zwanenburgplantsoen 15
2012 GS Haarlem
T: 023-5316365

Het SMC ontvangt graag uw reacties.