donderdag 6 september 2018

Spirituele economie - 12. Geld

Ons woordje geld hangt samen met het Nederlandse woord goud en met het Engelse gold. Goud gold eeuwenlang als het edelste metaal en er werd al die tijd veel in goud betaald. In veel talen wordt geld overigens aangeduid met woorden die verwant zijn aan het Engelse money. Dit stamt van het Latijnse moneta, dat geldmunt of stempel betekent, en ook duidt op de plaatsen in het Romeinse rijk destijds waar de Romeinse geldmunten werden geslagen.

Geld is een prachtige vinding. Misschien wel de mooiste materieel economische vinding die we als mensen ooit hebben gedaan. Het is in het tussenmenselijke fysiek-economische verkeer het universele sturingsmiddel bij uitstek. Het vergemakkelijkt de uitwisseling van goederen en diensten en het maakt hun waarden vergelijkbaar.  Bovendien democratiseert het de markten en en maakt het ons tot gelijkwaardige ruilpartners. Helaas zijn de ontwikkelingen in het financiele domein en de bemoeienissen hiermee vanuit andere domeinen ons ons zicht hierop in de loop van de tijd steeds meer gaan ontnemen. Dat zou het wel eens kunnen zijn wat het ons zo vaak moeilijk maakt om goed met geld om te gaan.

Geld is iets materieels: een muntstuk, een geldbiljet, een cheque, een machtigingsformulier, een plastic kaart, of wat dies meer zij. Het zou voor de hand liggen om zo'n fysiek betaalmiddel alleen in te zetten tegen de levering van fysieke goederen en diensten. Maar zo zijn we dat niet gaan doen. Alles zijn we te koop gaan aanbieden, ook psycho-sociale, culturele en spirituele producten en diensten. En waarom ook niet? Waarom zou het geld dat we voor iets geven of ontvangen als tegenprestatie er niet een uitdrukking van kunnen zijn hoezeer in geval het immateriele in het materiele tot uitdrukking is of kan zijn gebracht? Maar een en ander kan vertroebeld raken, vooral als het gaat om geestelijke diensten en waarden. De geschiedenis van met name de religieuze instituties heeft ons dat maar al te vaak laten zien. Twee mechanismen kunnen hierbij in het spel zijn en elkaar versterken. Allereerst de constitutionele neiging in ons om in ons persoonlijke leven het geestelijke te verwaarlozen of te veronachtzamen. Vervolgens het sociale, culture en filosofische materialisme van de 18e, 19e en 20e eeuw waardoor de spanning en samenhang van het materiele en het immateriele nogal eens in het ongerede zijn geraakt.

Niet alleen de financiele instituties en de overheden hebben hierin hun verantwoordelijkheid. Ook wijzelf als consumenten. Alle drie lopen we de vraag naar wat geld eigenlijk is en wat de functie er van is in denken, spreken en handelen maar al te gemakkelijk stelselmatig onder de voet. Niettemin kan de creativiteit die anno 2018 her en der aan de dag wordt gelegd als het gaat om de bezinning op en de opvang van de planeetcrisis ons enige hoop bieden dat ook financiele bewustwording mogelijk is.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten