dinsdag 29 mei 2018

Spirituele economie - 10. Werk

Van werken is sprake als we bezig zijn met wat ons van moment tot moment persoonlijk te doen staat. Werken is op eigen persoonlijke wijze gevolg geven aan de gezamenlijke bestemming die alle mensen met elkaar delen om het immateriele in het materiele tot uitdrukking te brengen. Het is de bedoeling van ons menselijk actief zijn dat alles wat we doen en de manier waarop we dat doen stroken met onze persoonlijke opdrachten. Maar het is ook maar al te zeer eigen aan ons menselijk actief zijn dat wat we op gegeven moment doen en de manieren waarop we dan bezig zijn niet stroken met onze persoonlijke opdrachten. Vaak zijn we wel bedrijvig, maar niet aan het werk. We kunnen in de gebruikelijke zin werkloos zijn maar ook in spirituele zin. Het is onze persoonlijk spirituele verantwoordelijkheid er voortdurend voor te zorgen dat al onze bedrijvigheden en de manieren waarop we ze verrichten samenvallen met wat ons telkens weer te doen staat. Dit vraagt van ons levenslang niet aflatend onderzoek met de vinger aan de pols. Wat staat mij telkens weer te doe, en hoe, en in welke mate komen wat ik op gegeven moment doe alsmede de manier waarop wel of niet overeen met wat mij persoonlijk te doen staat? De antwoorden op deze vragen druk ik uit in evenzovele intenties.We doen dat te weinig, ons afvragen wat we hier en nu eigenlijk te doen hebben en of wat we nu feitelijk doen daar mee overeenkomt.

Wat te doen? We zijn sterk geneigd geraakt om werk gelijk te stellen aan economisch werk voor de bevolkingsgroepen tussen 15 en 75 jaar. Dat is begrijpelijk. Gezien het spirituele primaat van het economische domein, of gezien  de geschiedenis van de economie als topprioriteit op de publieke agenda. Maar niet iedereen hoeft allereerst een economische opdracht te hebben in het leven of in een bepaalde levensfase. Dat kan net zo goed een maatschappelijke of culturele opdracht zijn. We hebben ook een lange geschiedenis van onderwaardering van bezigheden in de persoonlijke levenssfeer. Zo zijn hobbies maar hobbies en hebben zij niets met werk van doen. Dat geldt net zo vaak ook voor huishoudelijke bezigheden. Het aanrecht is berucht geworden. De hond uitlaten of mijn kind naar bed brengen kunnen evenzeer mijn werk zijn als, en misschien nog wel meer dan, mijn in- of verkoopactie voor mijn bedrijf. We lopen trouwens het risico te veronachtzamen dat we voortdurend veel domeinen van spirituele actie bestrijken en hebben te bestrijken, zo niet alle, zij het in verschillende maten en met eigen prioriteiten. Het kan ook voortdurend wisselen en verschuiven van de kortere tot op de langere termijn.

Hoe moet ik dat doen? Dat is een vraag met veel subvragen. Mogelijk in twee hoofdlijnen: in welke vormen, en onder welke condities? Werkvormen die zich kunnen aandienen zijn: ondernemen, toezicht houden, leiden en managen, uitvoerend werkzaam zijn, vrijwilligerschap, actief lidmaatschap, professionele beroepsuitoefening, en persoonlijk dan wel digitaal netwerken. Belangrijke condities die in het spel kunnen zijn: beloning, bekwaamheid, verbintenis, en tijdsperspectief. Moet of mag ik wel of niet tegenprestaties verwachten in de vorm van vergoedingen, uitkeringen of sponsoring? Ben ik voor wat mij te doen staat voldoende toegerust en hoe zorg ik er eventueel voor dat ik dat wel ben. Doe ik mijn werk krachtens formelere overeenkomsten en afspraken, of meer informeel en in meer stilzwijgende afstemming. Geldt mijn opdracht voor kortere termijn of als project, dan wel voor de lange termijn of zelfs levenslang? Naast deze twee hoofdlijnen geldt natuurlijk de kwaliteitsvraag: ik hoor altijd alles zo goed mogelijk en naar vermogen te doen.

Werk in spirituele zin houdt nog iets in. Wij zijn namelijk niet alleen deelnemers aan en consumenten binnen een of meerdere domeinen in het totale veld van spirituele actie. Wij zijn mogelijk ook bijdragers en mede-ontwikkelaars daarvan. Wij kunnen werken in het besef dat we het betreffende domein verder kunnen ontwikkelen dan wel er afbreuk aan kunnen doen. Als ik mijn tuin verzorg dan ben ik agrarisch bezig en heb ik een kans te zorgen voor insectenvriendelijke begroeiing. Als ik het reisformulier van de reisorganisatie goed invul dan kan ik de opzet van de reis die ik heb meegemaakt voor anderen verbeteren.

zondag 6 mei 2018

Spirituele economie - 9. Het fysieke domein

De eigenlijke economie dus! Het domein bij uitstek in het hele veld van spirituele actie! Het is de moeite waard, hoe tricky ook, om te zien hoe met name dit domein wat specifieker in kaart te brengen is.

We kunnen de contouren ontwaren van een groot aantal omvangrijke moeilijk uitputtend op te sommen werkgebieden. Landbouw en veeteelt, bosbouw en waterbouw, visserij, mijnbouw, de wereld van de ambachten en het ingenieurschap, de bouw, handel en marktwezen,winkelnering, logistiek en transport, het geldwezen, de industrie, fysieke advisering en dienstverlening , en ict. In de aardrijkskundeboekjes van wat voorheen de lagere school was werd met achteraf gezien spiritueel economische diepgang gesproken van middelen van bestaan. In bovenstaande opsomming zit een historische lijn al is die bepaald niet lineair. We begonnen ooit agrarisch. Het jagen en verzamelen ging daar weliswaar nog aan vooraf. Maar dit werkgebied, dat vergeleken met de genoemde werkgebieden evolutionair gezien verreweg het langst heeft geduurd, is in de andere gebieden opgegaan.

Ook hier kan het verstarrend werken om van werkgebieden te spreken. Dat geeft te veel de indruk van een plat speelterrein met afpalende belijningen en markeringen. Het gaat eerder om een economische ontwikkelingsgang vol deelprocessen die wel globaal en in de tijd gezien na elkaar hun start hebben genomen maar die door zijn blijven evolueren, zich op elkaar zijn gaan stapelen en elkaar meer en meer zijn gaan doordringen.

Lang niet allemaal zijn we actief werkzaam in het fysieke domein. Wie dat wel zijn, van hoog tot laag in de betreffende rangen en standen, hebben een grote en belangrijke verantwoordelijkheid. Niet alleen zijn de economisch actieven van elkaar afhankelijk. Ook en met name is het bestaan van allen die binnen de de andere domeinen opereren van de economisch actieven afhankelijk. Deze dubbele afhankelijkheidsverhouding wordt ternauwernood onderkend en heel vaak met voeten betreden. Bekend is de opstelling van de financiele wereld in aanloop naar, tijdens en in vervolg op de financiele crisis sedert 2007. In die wereld zijn met name de hogere gezagskringen volkomen bevangen geraakt door een ook nog eens slecht begrepen eigen belang op de korte termijn. Daar is voldoende op gewezen door serieus te nemen opinieleiders. Ook de recente ontwikkelingen op het gebied van werkgelegenheid getuigen van de ontkenning van de betekenis van het fysieke domein. Aan werkgelegenheid is er nominaal gezien geen gebrek maar van waardige werkgelegenheid is steeds minder sprake. Getuige de ontwikkelingen in het wel en wee van het als maar groeiende leger zzp'rs, deel- en tijdelijke contractanten en uitzendwerkers.

Als consumenten hebben we natuurlijk allemaal deel aan het fysieke domein en hebben we er  ook invloed op. Die deelname en invloed kunnen niet bewust en waardig genoeg zijn. Helaas is ook hier nog een wereld te winnen. De huidige planeetcrisis is mede toe te schrijven aan ontaard consumentisme.
Waardige actieve en ontvangende deelname aan het fysieke domein vragen om het besef dat het fysieke domein bij uitstek het domein is waar alle mensen samen het immateriele in het materiele tot uitdrukking mogen, kunnen en moeten brengen.