vrijdag 2 februari 2018

Spirituele economie - 4. Economische waarden

In het gebruikelijke economische denken, praten en doen bezigen we nogal eens graag gewichtige termen terwijl we er iets heel gewoons mee bedoelen. Bij voorbeeld de notie "waarde". Laatst konden we in een krant een overigens puntig commentaar tegenkomen waarin de aandeelhouder van tegenwoordig op de korrel werd genomen. Die aandeelhouders, en in hun kielzog hun ondernemingsbestuurders, zouden enkel in bedrijfsovernames geinteresseerd zijn en dus enkel in de prijs per aandeel, en niet in het scheppen van economische waarde. Helaas stond er niet bij wat dat dan is. Met "waarde" bedoelen we doorgaans "prijs", of: geldwaarde. Zoals de prijs van een huis of  van een edel metaal. Maar er zijn naast prijs veel economische waarden. Zoals: winst, groei, kapitaal, effectiviteit en efficiency, kosten en baten, markt en marktfunctioneren, arbeid en werkgelegenheid, arbeidsomstandigheden, inkomen en beloning, bezit en eigendom, en niet te vergeten: welvaart. Het is niet eenvoudig hier een steekhoudende en complete systematiek van te geven. We doen er ook weinig ons best meer voor. Economische waarden als boven genoemd haken daarvoor waarschijnlijk te veel in elkaar in. Iedereen ook, van economisch hoog tot laag, denkt, praat en doet graag vanuit een eigen straatje en een eigen beperkt stramien.

Sinds het primaat van de economie en het liberale reveil hebben we het ons steeds meer eigen gemaakt om economische waarden in cijfers en met name in financiele cijfers uit te drukken. Economische instituten als het Nederlandse CBS en het mondiale IMF zijn hierin voorop gaan lopen. We willen het economische immers beheersbaar maken en houden. Helaas is dat minder eenduidig dan instituten als de genoemde ons suggereren. Economische waarden  zijn immers niet alleen in elkaar verstrengeld. Ze hangen ook nauw samen met minder- of niet-economische waarden, met name met psycho-sociale waarden. Zoals: behoefte en behoeftebevrediging, klantvriendelijkheid, klanttevredenheid, ontplooiing en zelfverwerkelijking, succes, eigen en andermans belang, welzijn, en momenteel niet te vergeten: planeetbehoud. Ook in deze kennen we geen systematiek waar we voldoende ons best voor doen. Het veelomvattende motto "People, Planet, Profit" is al weer van de spandoeken verdwenen. Het is overigens een gelukkige ontwikkeling dat planeetbehoud als waarde duidelijk terrein wint. Dat is dan natuurlijk vooral uit oogpunt van bescherming tegen de gevolgen van de zogenaamde klimaatverandering, die we nota bene zelf veroorzaken, en nauwelijks of niet uit eerbied voor de planeet zelf. Al kan die zelfbeschermingsoptie zeker een goed begin zijn.

Het vernuft en de intensiteit waarmee corruptie en fraude worden gepleegd, niet alleen in de economie maar wel vooral daar, kunnen ons doen concluderen dat we hier te maken hebben met een gebied van negatieve economische waarden zoals zelfverrijking en economische machtstoeeigening. Berichtgevingen over belastingontduiking en -ontwijking gunnen ons daar regelmatig een blik op. De economie raakt dan ook meer dan ons lief is nauw aan geestelijke waarden. Belangrijke op de economie betrokken geestelijke waarden zijn: wijsheid, openheid en respect.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten