maandag 15 januari 2018

Spirituele economie - 3: Veld van spirituele actie

Spirituele actie is een van de twee steunpilaren van spiritualiteit, naast contemplatie. Contemplatie is voortdurend aandacht ontwikkelen voor en aandacht geven aan, en onophoudelijk vertrouwen kweken en blijven koesteren in het mysterie van de werkelijkheid. Dat mysterie is de spanningsvolle samenhang tussen de materiele en de immateriele werkelijkheid en tussen het kosmische en het menselijke karma. Spirituele actie is het niet aflatend medewerken met en bijdragen aan dat mysterie. In een vorig blog ben ik daar uitvoeriger op in gegaan.

Het gaat eigenlijk niet om twee zuilen naast elkaar. We moeten eerder denken aan twee naar elkaar toe welvende en zo een doorgangspoort vormende pilasters. Nog beter is het iets minder elegante beeld van een obilisk met stut. Spirituele actie is dan de omhoog wijzende obilisk, gesteund door een kruisbeer, de contemplatie. Of het beeld van een oprijzende kathedraal, het bouwwerk van spirituele actie, geschraagd door een omringende galerij van kruisberen, het geheel van de contemplatieve beoefening. De laatste twee beelden hebben te maken met het vraagstuk van de verhouding tussen actie en comtemplatie. De grote religieuze overleveringen hebben,wat boud beweerd, overwegend de nadruk gelegd op contemplatie, vaak zelfs religie aan contemplatie gelijkgesteld, en spirituele actie veronachtzaamd. Zulks vanwege een grote verlegenheid met met name de materiele werkelijkheid. Het spirituele vraagstuk van de verhouding tussen actie en contemplatie is in de religieuze geschiedenis te weinig doordacht. Dit heeft ons geen goed gedaan. De problemen van onze tijd, met het planeetvraagstuk als verreweg het grootste probleem, hangen met die verwaarlozing samen. Ik pleit dus voor het primaat van spirituele actie. Zeker nu.

Wat heeft dit met economie te maken? Wel, economie is een veld, zo niet het veld bij uitstek, van spirituele actie. Wij zijn geroepen tot spirituele actie, om het immateriele in het materiele tot uitdrukking te brengen. Economie heeft hier alle mee van doen. Er zijn meer velden van spirituele actie.  Economie is het veld van het ontwerpen, produceren, distribueren en consumeren van fysieke en psychsociale goederen en diensten ten behoeve van het leven en overleven van en van het genieten door mens en medemens. Bepaald een forse ingreep in de materiele werkelijkheid. Wij zijn in de loop van de tijd, al veel eerder zelfs dan toen we economie prioriteit zijn gaan geven in het publieke domein, dit veld volledig van het immateriele los gaan koppelen. De religieuze tradities hebben daar fiks aan mee gedaan, zo niet er het voortouw in genomen.
Het wordt tijd om op onze schreden terug te keren. De economie moet weer boven aan de publieke agenda komen te staan, maar dan vanuit een heel andere intentie.