donderdag 21 december 2017

Spirituele economie - 2.Economie

Het woord "economie" komt uit het klassieke Grieks. Het bestaat uit twee woordjes; "eco" en "nomie". "Eco" komt van "oikos" en "-nomie" komt van "nomos". "Oikos" beteken: paleis, woning, huis, verblijfplaats, vaderstad - of: hol, tent, vertrek, kamer - of: familie, geslacht, generatie. "Nomos" betekent: wet, wijze, gewoonte, vast gebruik, principe, conventie. Dit allemaal roterend en assemblerend zouden we kunnen zeggen dat economie, etymologisch gezien, zoveel betekent als: het besturen en regelen van een huishouden of een kleiner of groter leefverband.

De gangbare ideeen over wat economie is bewegen zich tussen twee polen. De ene pool is die van o.a. de milieuorganisaties. Milieuorganisaties hebben het bij oikos over de biologische omgeving die mensen, dieren, planten en mineralen met en voor elkaar vormen, over schone lucht en bodem, over schoon water, en over verantwoord gebruik door ons mensen van ruimten en grondstoffen. Dit is een ruime opvatting van oikos. De andere pool betreft een veel beperktere opvatting. Dat is die van de doorsnee economische wetenschappers en regelgevers van onze dagen die economie hebben laten verworden tot zoveel als zaken- en vermogensbeheer. Dit blijkt een ongezonde blikvernauwing, gezien de door ons mensen veroorzaakte  ernstige toestand waarin Planeet Moeder Aarde is komen te verkeren. Een toestand die we naief en onszelf verontschuldigend "klimaatverandering" zijn gaan noemen. Deze blikvernauwing is geleidelijk gegroeid. In ieder geval vanaf de tweede helft van de 18e eeuw, vanaf de tijd dus dat het economische denken en doen bovenaan is komen te staan op de publieke agenda. Ze zet zich nog steeds door. Gezien de huidige accentverschuiving van arbeid naar kapitaal en de vervaarlijk groeiende kloof tussen rijk en arm.

Het wordt de hoogste tijd dat we radicaal afstand nemen van het dominante economische denken en doen van centrale banken, economische planbureaus en econometrisch georienteerde planners en adviseurs. We moeten het ons eigen maken om economie te zien en te beleven als een project van samenwerking en onderlinge afstemming tussen alle levende wezens die in een alles en allen doordringende onderlinge afhankelijkheid verkeren. En we moeten het ons eigen maken om onze aangestelde dan wel zelfbenoemde beleidsmakers daar indringend over aan te spreken.Dan kunnen nieuwe heilzamere ideeen ontstaan die handen en voeten kunnen krijgen naarmate ze meer worden gekoesterd en met elkaar gedeeld.

zaterdag 2 december 2017

Spirituele economie - 1. Inleiding

Laten we het de komende tijd over economie gaan hebben, over "de" economie.

De economie is behoorlijk gezakt uit de top van de publieke agenda. Voor het eerst sedert heel lange tijd. Voorafgaand aan WO-II heeft ze al zeker 100 jaar bovenaan gestaan in de publieke belangstelling, door het liberale reveille en zijn socialistische en communistische tegenhangers. Het verdrong toen het religieuze domein. Een heel ingrijpende gebeurtenis trouwens. Na WO-II eist de wederopbouw een jaar of tien alle gezamenlijke en individuele aandacht op. Die wederopbouw mondt uit in een decennialange orgie van materiele groei en expansie welke de publieke ruimte en de particuliere levenssfeer volledig gaat impregneren en absorberen. Daar komt in 2007 plots een eind aan. Want dan breekt er een economische crisis uit in de orde van grootte van die van 1933. Met daaroverheen en daarna nog eens de Griekenland- en de Euro-crisis.
Maar die hele lange tijd lang is de economie aan de orde van de dag gebleven.

Sedert in ieder geval 2015 nemen andere topics de hoogste agendaplekken over. Met name: het planeet- en klimaatvraagstuk, het vluchtelingenprobleem, en het populisme. Het maatschappelijke domein neemt het estafettestokje van het economische domein over. Dit is een opmerkelijke omslag. Het is nog maar de vraag of deze omslag van tijdelijke aard is.
Het populisme zou nog kunnen doorgaan voor een politieke en maatschappelijke tsunami, , zij het een heel heftige, die op gegeven moment wel weer gaat liggen. maar bij het planeetvraagstuk en het vluchtelingenprobleem zit dat waarschijnlijk toch anders.

Er zijn op mondiale schaal nogal wat mensen op de vlucht. De vluchtelingenstromen van na WO-II zijn er niets bij. Nu is er niet alleen een vlucht weg van plekken vol politieke, mentale, economische en fysieke onderdrukking en gewelddadigheid. Ook een vlucht naar voren naar plekken waar betrokkenen denken een nieuw en beter bestaan op te kunnen en te moeten bouwen, wat dat dan ook mag inhouden. We doen er goed aan er rekening mee te houden dat wat we op dit moment op dit gebied meemaken nog maar een begin is. Dat de mensheid behoorlijk op drift aan het raken is en dat dat lang kan gaan duren.

Want Planeet Moeder Aarde verkeert in levensgevaar. We hebben het in dit verband steeds naief en zonder benul en vrijblijvend over klimaatverandering. terwijl het feitelijk gaat om de manier waarop wij mensen met die planeet om zijn gaan springen. Met name sedert de tijd dat de economie aan de hoogste orde van de dag is gekomen. Alle levende wezens worden door onze omgang met de aarde en alles daarop, daarbinnen en daarboven bedreigd, inclusief wij mensen zelf. Het VN-IPCC en andere planeetagentschappen die daar verstand van hebben geven ons nog een paar decennia om een definitief ecologisch onheil af te wenden. Als ons dat lukt dan moeten we er al voor gezorgd hebben te weten hoe we het allemaal anders moeten gaan doen.

Zo komt de economie toch weer op de proppen en om de hoek kijken. Maar dan zal het moeten gaan om een andere economie. Een economie die we hier als spirituele economie nader willen verkennen.