dinsdag 1 maart 2016

Spiritueel Managenent Aanduidingen - 8.Rationaliteit

Het klassieke bedrijfsleven en de gevestigde organisatiewereld hebben zich altijd voor laten staan op hun rationaliteit: economisch, commercieel, organisatorisch en sociaal. Een typisch westerse claim sinds de Verlichting en de eerste industriele revolutie. De economische en financiele crisis van de jaren na 2007 is voor vooraanstaande opiniemakers van allerlei slag aanleiding geworden om daar terechte kritiek bij te plaatsen: het gaat om heel beperkte rationaliteit.

Wat is rationaliteit? "Rationaliteit" betekent "verstandelijkheid" of "redelijkheid". "Ratio" (latijn) betekent "verstand" of "rede". Misschien kan een uitstapje naar hoe de menselijke persoon in elkaar zit of kan zitten enig verder licht werpen.

De menselijke persoon kunnen we zien als een geheel van vier componenten. 1. Het fysieke lichaam. 2. Het ik (of:het zelf, met een kleine letter). D.i. het psyco-sociale in ons. Het ik is zelf ook weer een geheel van vier nauw met elkaar verweven componenten: het denken (kennen en inzien, ons verstand), voelen, willen en ons herinneren (van kennis en inzicht, van ervaringen, en van wat we door opvoeding, onderwijs, vorming en training hebben meegekregen). 3. Het bewustzijn. 4. Het Zelf (met een hoofdletter), dat het goddelijke en immateriele in ieder van ons persoonlijk tegenwoordig stelt. Lichaam, ik, bewustzijn en Zelf zijn geen aparte en los van elkaar bestaande instanties. Ze bestaan door elkaar en functioneren in onderlinge fundamentele verwevenheid.

Ons ik gaat om met de materiele werkelijkheid, d.i. het fysieke en psychosociale binnen en buiten ons. Het neemt waar en handelt vanuit het lichaam. Het bewustzijn stelt het ik in staat om boven zichzelf uit te stijgen, vrij te komen van zijn echte of vermeende belangen en zich van zichzelf te onthechten. Zonder bewustzijn raakt het ik gemakkelijk in zichzelf verstrikt, van zichzelf bevangen. Hoe meer we ons bewust worden van de bewegingen van ons ik, des te meer komen lichaam, ik en bewustzijn in verbinding met het Zelf. Dan is er sprake van Zelfbewustzijn, van volledige en zuivere aanwezigheid.

Overigens kan het ik zich van zichzelf bewust zijn zonder Zelfbewustzijn. Het kan weet hebben van de betekenis van wat het waarneemt en doet, denkt, voelt, wil, en zich herinnert en het kan er zelfs  weet van hebben dat het dat weet. Dan is er sprake van ik-bewustzijn. Rationaliteit duidt doorgaans op leven en werken en samenleven en samenwerken in ik-bewustzijn.
Ik-bewustzijn is waardevol. Het is onmisbaar voor kennis van en inzicht in de interne en externe materiele (fysieke en psychosociale) werkelijkheid en om er verantwoord op in te gaan en op in te grijpen. Maar het ik-bewustzijn is ondergeschikt aan het Zelfbewustzijn en zonder Zelfbewustzijn niet vruchtbaar. Het is kenmerkend voor de moderne westerse mens om die verhouding om te draaien en het ik-bewustzijn te laten prevaleren zelfs helemaal in de plaats te stellen van het Zelfbewustzijn.

Piero Farnasetti (1913-1988)
'"Soli di Capri "
Graphique de France, Paris-Boston
Spiritueel management is management dat de voorwaarden ervoor schept dat er in grote en kleine formele en informele samenlevings- en samenwerkingsverbanden in Zelfbewustzijn wordt geleefd en samengeleefd, gewerkt en samengewerkt. Twee typen rationaliteit staan daarbij met elkaar in duale verhouding: sacrale en seculiere rationaliteit. Sacrale (geestelijke, spirituele) rationaliteit is omgang met ons zelf, met de anderen en met de materiele wereld buiten ons in Zelfbewustzijn, in volledig bewustzijn en volledige relatie met ons Zelf. Seculiere rationaliteit is die drievoudige omgang in ik-bewustzijn. Beide zijn nodig. Ze hebben ieder hun eigen ordening en dynamiek maar zonder ik-bewustzijn is de stap naar Zelfbewustzijn niet te zetten en zonder Zelfbewustzijn lijdt het ik-bewustzijn schipbreuk.

Die duale verhouding tussen ik-bewustzijn en Zelfbewustzijn kan wellicht iets nader worden aangestipt met een aantal specifiekere dualiteiten, die we dan weer met elkaar in verbinding kunnen brengen en wederzijds helpen verdiepen. Zoals, in willekeurige volgorde:
Korte termijn -lange termijn, analyse - synthese, beheersing - overgave, pragmatisme of realisme (het ideaal toetsen aan de praktijk) - idealisme (de praktijk toetsen aan het ideaal), tempo en snelheid - onthaasting en geduld, competitie en concurrentie - verbinding en harmonie, fragmentatie - holisme, rechten - verantwoordelijkheden, eigen belang - andermans belang, geslotenheid - openheid, instrumentele relaties - intrinsieke relaties, verticale verhouding - horizontale verhouding, nemen - geven, winst - offer, succes - dienstbaarheid, reflecteren - mediteren, debat - dialoog, taakverrijking - geestverrijking, capaciteiten - waarden, betekenis ontlenen aan werk - betekenis geven aan werk, zakenethiek - ethiek bij het zaken doen, berekening - liefde, toerekening - vergeving, verwachtingen koesteren - dankbaar zijn, ontlopen - verdragen, verwerpen - aanvaarden ....


***************************

Geen opmerkingen:

Een reactie posten