woensdag 2 september 2015

Spiritueel Management - Aanduidingen - 3.Spiritualiteit


Heel algemeen zie ik spiritualiteit als geestelijk leven. En ik onderken dan daarin drie uitdrukkingsvormen: godsdienstigheid, religiositeit en levensbeschouwelijkheid.
Deze drie onderscheiden zich van elkaar op twee manieren. Ten eerste door een erkenning van en een relatie met De Hogere of het Hogere, De Ander of Het Andere. Ten tweede door de manier van leggen en onderhouden van deze relatie.

De godsdienstige mens legt en onderhoudt contact met een persoonlijke god, met God. De Jood, de Christen en de Moslim doen dit zeer zeker. Er zijn ook godsdiensten die meerdere Goden kennen als Hogere Instantie. Zoals het klassieke Heidendom. De religieuze mens voelt zich verbonden met een niet-persoonlijke alles doordringende Goddelijke Kracht. Zoals de Hindoeist en de Boeddhist. De levensbeschouwelijke mens stelt zijn leven in dienst van de verwerkelijking van een stelsel van Universele Waarden. We kennen in het Westen het klassieke en het moderne Humanisme, in China van ouds het Confucianisme en het Taoisme.

Hoe verhouden zij zich tot dat hogere? Op heel verschillende manieren uiteraard. Te veel om er hier op in te kunnen gaan. Maar ze hebben wel iets essentieels gemeen. Bij hun manier van contact onderhouden met De Hogere of Het Andere laten zij zich leiden en inspireren door algemenere dan wel specifiekere richtlijnen, aangedragen door al langer geldende tradities en instituties.



Die tradities en instituties geven allemaal iets aan over hoe je contact legt met De Hogere of Het Andere en over hoe je dat contact kunt laten doorwerken in je omgang met het leven en de wereld om je heen, Alle spiritualiteit berust zodoende op twee pijlers: contemplatie en actie. Contemplatie is aandacht hebben voor en vertrouwen stellen in De Hogere, Het Andere, of ook wel in de spanning en samenhang tussen de materiele en de immateriele Werkelijkheid, en alles doen om die aandacht en dat vertrouwen te kweken en te versterken. Actie is bijdragen aan de effectiviteit van die aandacht en dat vertrouwen in je doen en laten jegens alles en allen in de materiele werkelijkheid en alles doen om die effectiviteit te onderhouden en verder te ontwikkelen. Contemplatie en actie werken op elkaar in. Het ene is niet mogelijk zonder het andere. Het is een diepgaand uitwisselingsproces.
Spiritueel management legt het accent op spirituele actie en wil daar sturing in geven. Hoe delicaat dat eigenlijk ook ligt.

Het woord "spiritualiteit" komt van het Latijnse "spiritus". Dat betekent: lucht, lucht in beweging, wind, storm, ingeademde lucht, adem, en in afgeleide zin: geest. Adem is het oerbeginsel dat we in heel veel geinspireerde teksten en geestelijke oefeningen uit de Grote Overleveringen tegenkomen. In de Christelijke Bijbel schept God de mens door Zijn Adem in een klomp klei te blazen. De Hindoeist legt en onderhoudt contact met Brahman en Atman door de ademsvolle syllabe AUM te zuchten en te zingen. De profeet Mohammed neemt in stormvlagen kennis van de door Allah via aartsengel Gabriel voorgezegde Koransura's. De Boeddhist mediteert en mediteren is door enkel en alleen en ongefocused ademen onpersoonlijk worden, het ik of het zelf losweken, en zo onvoorwaardelijk aanwezig zijn en alles en allen gaan omvatten. 
Ademen is zo de fysieke kern van spiritueel leven en werken geworden en gebleven.

Sedert de Verlichting zijn we in het Westen uitgesproken materialistisch georienteerd geraakt, anti-godsdienstig, anti-religieus en anti-spiritueel, op zijn minst niet-godsdienstig, a-religieus. a-spiritueel. Filosofisch, wetenschappelijk en vooral ook historisch zijn daar nijpende en interessante redenen voor aan te dragen en dat wordt sedert 1750 nog steeds druk gedaan. Via het kolonialisme en vanaf de industriele revolutie heeft het westers zichzelf en de hele wereld in zuiver materialistische richting voortgestuwd en is het materialisme dominant geworden in alle levensgebieden, ook het economische. We hebben het ons eigen gemaakt om de materiele werkelijkheid als enige werkelijkheid te zien of althans als de enige die er toe doet. Er is wel nog ruimte gelaten voor het levensbeschouwelijke.

Aan de New Age Beweging van de jaren 70 en 80 van de 20e eeuw lijkt de eer toe te komen een serieus begin te hebben gemaakt met een ombuiging van deze ontwikkeling. Zij heeft in ieder geval het spreken over en het werken aan en met spiritualiteit, ook binnen de wereld van arbeid en organisatie, opnieuw op de kaart gezet.

Spiritueel management betekent daardoor zeker ook een terugkeer naar het godsdienstige, het religieuze en het levensbeschouwelijke. Zij het op nieuwe wijzen en met tegelijk luisterende en kritische afstand tot de overgeleverde richtlijnen en instituties.

Toelichting afbeelding: Kapitelen - klooster Monreale - Palermo 12e eeuw


***************************