woensdag 19 oktober 2016

Spiritueel Management Aanduidingen - 13 Slot - Centrale Waarden

Op drie manieren hebben we de laatste tijd opnieuw kennis kunnen maken met een diepgeworteld ego-mechanisme. September 2016 vernemen we van twee plannen met de planeet Mars en van een genetische revolutie. Ten eerste het plan "Mars One". Enkele Nederlandse ondernemers willen binnen tien jaar vier personen een nederzetting op Mars laten vestigen. Die moeten dan snel gezelschap krijgen van nog meer pioniers. Ze zullen geen van allen terug kunnen keren en allemaal op Mars spoedig sterven. Maar ze verwerven eeuwige roem en gaan ons laten zien wat grenzen verleggen nou echt is. Ten tweede de idee van Elon Musk, baas van autofabrikant Tesla, van zonnepanelenmaker Solar-City, en van ruimtevaartconcern SpaceX. Binnen 25 jaar wordt door een aantal kwartiermakers op Mars een zelfvoorzienende stad gebouwd en de komst voorbereid van een kolonie van 100 mensen en daarna van de hele mensheid. Problemen daarmee? Die zijn er zeker. Maar ze zijn er om op te lossen en ze worden ook opgelost! Maar het is de enige manier om als mensheid aan een gewisse aardse catastrofe te ontkomen. Ten derde de doorbraak van Jennifer Doudna te Berkeley met het genetisch modificatiesysteem CRISP-Cas, alias "genome editing". Daarmee kan dna in levende organismen, ook menselijke embryo's, worden veranderd als die organismen nog maar miniscule klompjes cellen zijn.

Het ego-mechanisme in kwestie luidt: wat we bedenken dat willen we, wat we willen dat kunnen we, en wat we kunnen dat moeten we. In deze volgorde kan speling zitten. Heel rechtlijnig en dwangmatig en in de aangegeven volgorde valt het te onderkennen in crimineel handelen. Nou zijn die Nederlandse ondernemers, mijnheer Elon Musk en mevrouw Jennifer Doudna zeker geen criminelen. In tegendeel. Ze hebben het beste met ons voor. Maar het mechanisme is bij hen net zo goed aan het werk en in handen van anderen kan het fataal uitpakken. Het gaat om een al heel oud ethisch filosofisch vraagstuk. Is er in deze een verschil tussen de uitvinding van het vuur of het wiel en die van kernenergie of geo-engineering? Wat we heden ten dage allemaal zijn gaan weten en kunnen begint heel waarschijnlijk de grenzen te raken zo niet te overschrijden van ons vermogen om met wil en bewustzijn en verantwoord en integer om te gaan met wat kosmos en planeet ons te bieden hebben en met wat we daaruit kunnen ontdekken en ontwikkelen.

De Hand van God (12e eeuw) -
Fresco in de San Clemente -
Barcelona
Hier ligt vanaf nu en in de nabije toekomst de belangrijkste rol voor spiritueel management. In alle sectoren en domeinen. In politiek, economie, kunst, wetenschap, welzijn en zorg, onderwijs, en waar al niet. We grijpen opzettelijk en onopzettelijk op allerlei manieren in de materiele en karmische werkelijkheid in. We leven van en met de opbrengst van dat ingrijpen en maken er ook weer nieuwe middelen mee voor weer nieuwe opbrengsten. In de loop van de tijd , vooral sedert de komst van de moderne wetenschap, zijn we er steeds beter en slimmer in geworden. Onze afhankelijkheid van aarde en kosmos staat nog wel buiten kijf maar we gaan die afhankelijkheid steeds minder voelen en die afhankelijkheid geeft daardoor steeds minder de doorslag in ons denken, spreken en handelen. We zetten alleen maar alles om ons heen in steeds sneller tempo en steeds slagvaardiger naar onze hand

Meer dan ooit dreigen we daardoor naast onze schoenen te gaan lopen, uit balans te raken tussen vier tegenpolen in onze houding jegens en omgang met aarde en kosmos. Tussen eerbied en arrogantie, dankbaarheid en gretigheid, zorgvuldigheid en gewelddadigheid, en zorgzaamheid en onverschilligheid. Spiritueel management is het management dat daarvoor waakt en ons steunt in de verwerkelijking van die centrale waarden ten aanzien van aarde en kosmos: eerbied, dankbaarheid , zorgvuldigheid en zorgzaamheid. Niet  boude technologische plannen kunnen ons redden van die kosmische of planetaire catastrofe die ons inderdaad boven het hoofd hangt, maar dagelijkse spiritualisering van onze omgang met de werkelijkheid die ons uiteindelijk alleen maar gegeven is.

donderdag 14 juli 2016

Spiritueel Management Aanduidingen - 12. Terreinen van spirituele actie



Uit oogpunt van spiritualiteit en spiritueel management geldt het al langer. Maar de nu alles overheersende ecologische crisis maakt het onontkoombaar. Het gaat namelijk niet meer allereerst om klassiek-economische integratie en diversificatie, globalisatie en internationalisatie, specificatie en unificatie, dan wel innovatie of stratificatie, en al wat dies meer zij. Met winst, groei en arbeidssatisfactie e.d. als ultieme waarden. Het draait nu om nieuwe overstijgende bestemmingen en opdrachten in het kader van algehele duurzaamheid, gedeelde verantwoordelijkheid en individuele betrokkenheid. Met aandacht en ruimte voor en zorgvuldige ontwikkeling van samenhangend persoonlijk, interpersoonlijk, groepsmatig, en gezamenlijk denken, spreken en handelen.

Uiteindelijke waarden als deze gaan de zes dimensies van bedrijvigheid en werk die zich in onze tijd aftekenen in toenemende mate overkoepelen; de economische, de maatschappelijke, de culturele, de sociale, de persoonlijke, en de spirituele dimensie.

De economische dimensie is die waarop we materiele producten ontwerpen, maken, propageren, van informatie voorzien, vervoeren, aan de man brengen, gebruiken en op de een of andere manier terugsluizen naar hun bronnen. Op deze dimensie grijpen we het meest direct in in de fysieke werkelijkheid ten behoeve van ons zelf. Het is de dimensie waarop onze gezamenlijke bestemming en de persoonlijke opdrachten van velen van ons het meest direct aan de orde zijn. In onze klassieke economische ordening zijn ze allereerst toegewezen aan het formeel georganiseerde, juridisch vormgegeven en exclusief met winst- en groeioogmerk opererende bedrijf. Zoals: in de landbouw, de industrie, de mijnbouw, de waterbouw en de transportsector. Het winst- en groeioogmerk komt  steeds meer in discussie te staan.
Op de maatschappelijke dimensie stellen en scheppen we de voorwaarden waaronder verantwoorde economische productie mogelijk wordt en gestalte krijgt. In onze economisch-maatschappelijke ordening is die rol toebedacht aan veelsoortige formeel opgezette en juridisch vormgegeven zowel met als zonder winst- en groeioogmerk opererende instituten. Zoals: overheden en overheidsinstanties, de financiele en adviserende dienstverlening, en onderwijs en zorg.
De culturele dimensie wordt bediend door instellingen op de gebieden van kunst, wetenschap, filosofie, recreatie en toerisme, en niet te vergeten: sport. De fundamentele sportregels met name zijn van ongelooflijke betekenis geworden voor geweldloze gezags- en gedragsverhoudingen tussen personen en groepen die zich op de diverse domeinen bewegen.
De sociale dimensie is die van het gestructureerde al dan niet in juridische vorm gegoten en meestal zonder winstoogmerk opererende communicatie- en samenwerkingsverband binnen en tussen groepen en tussen individuen. Het is de wereld van het netwerk, het fysieke en het digitale netwerk. Fysieke netwerken kennen we al langer, zoals het nabuurschap, het wijkcontact en het lidmaatschapsverband. Digitale netwerken zijn nieuw. Ze vormen de wereld van het world wide web en van de sociale media. De digitale wereld groeit in onze dagen tegen de klippen op en is van steeds onmetelijker betekenis aan het worden. Ongebreideldheid en ongerichtheid zijn momenteel nog troef en de noodzaak tot ordening, regulering en plaatsbepaling is immens groot.
De persoonlijke dimensie is die van het leefverband. Mensen zijn persoonlijk op elkaar betrokken. Ze krijgen bij voorbeeld samen kinderen en voeden die samen op. Ze onderhouden, helpen en ondersteunen elkaar in het leven, in elkaars persoonlijke ontwikkeling, ook spiritueel, en in elkaars ontspanning. Zij strekt zich uit van gezin en familie of commune tot vriendenkring aan toe.


Theo van Doesburg
Contracompositie van dissonanten (1925)
Gemmente Museum Den Haag
Deze vijf  dimensies staan met elkaar in hierarchische verbinding. Het maatschappelijke staat allereerst ten dienste van het economische, het culturele allereerst ten dienste van het maatschappelijke en economische, en zo verder.
Maar vooral: ze raken steeds meer met elkaar verweven en op elkaar betrokken. Dat kunnen we bij voorbeeld zien aan de zich ontvouwende deeleconomie.  Onze klassieke overgeleverde uiteenlopende juridische en sociaal-economische reguleringen voor en op deze dimensies zijn ontoereikend en aan        fundamentele herziening toe.

Dan is de zesde dimensie: de spirituele. Zij neemt een geheel eigen plaats in. Er zijn organisaties, instellingen en groeperingen die zich hier nadrukkelijk mee bezighouden. Maar het spirituele is niet te stratificeren. Het omvat en doordringt echt alles. 

Als individuen komen we steeds meer voor de taak te staan om zowel spontaan als met wil en bewustzijn en in verantwoordelijkheidsgevoel voor dit geheel in dit geheel onze weg te zoeken en te bepalen en om dat telkens opnieuw te doen.

Herzien op: donderdag 28 juli 2016, donderdag18 augustus 2016

dinsdag 7 juni 2016

Spiritueel Management Aanduidingen - 11.Wankelend arbeidsbestel

De multinational is van oudsher het prototype van de organisatie en het bedrijf.
De klassieke organisatie- en managementleer is daar voor minstens 90% op gestoeld. Hoe zeer het ook stiller aan het worden is rondom deze leer en de businessschools waar zij de grondstof voor levert. Deze stilte weerspiegelt een wankelend arbeidsbestel.

Planeet Moeder Aarde -
NASA-ruimtefoto -
Apollovlucht juni 1969
Want de problematiek van de opwarming van de aarde, de klimaatverandering, de hantering van de uitstoot van broeikasgassen en de nog niet echt ontbrandde controverse tussen fossiele en duurzame energiebronnen,  doen ons  zo gebeitelde economische en bedrijfsorganisatorische bouwwerk op zijn grondvesten schudden. Hiermee vergeleken lijkt de financieel-economische crisis vanaf 2007 op een storm in een glas water. Het aandeel van vooral de internationaal opererende bedrijven in het ontstaan en de alarmerende groei van de gigantisch gebleken planetaire problematiek is prominent. Al is het zeker ook zo dat een aantal van hen al wat langer of  meer recentelijk zich aan het bezinnen zijn en nieuwe morele en technische stappen aan het bedenken en aan het zetten zijn.

Van de minder of niet internationaal opererende bedrijven komen er velen aan deze problematiek een aan de aanpak ervan niet zo toe. Zij worstelen nog steeds veel meer met traditionelere zij het zeker belangrijk blijvende vraagstukken als markten en marktaandelen, financiering, wenselijke producten en diensten, werkgelegenheid, en arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden. Of ze liggen ecologisch juist voor op de multinational met hun creativiteit en slagvaardigheid. De afstand die er altijd al heeft bestaan tussen het grootbedrijf enerzijds en het midden- en kleinbedrijf anderzijds lijkt dan ook een onoverbrugbare kloof te worden.

We zijn inhoudelijk en qua vormgeving beslist en dringend toe aan een herontwerp van het economische domein. Van de positie van dat domein ten opzichte van de andere domeinen, van bestaansrechten van organisaties en bedrijven, van hun eigenaarschappen, van de verhoudingen tussen stake- en shareholders, van de verdeling, verheldering en behartiging van verantwoordelijkheden, en van het wat en hoe van verantwoording afleggen via media en sociale media aan het grote publiek.

Onze gezamenlijke menselijke bestemming, onze persoonlijke opdrachten en de reikwijdte van werk zijn in het geding!

Herzien op: donderdag 18 augustus 2016

zaterdag 19 maart 2016

Spiritueel Management Aanduidingen - 9. Actie

Actie is: iets doen in en met en zelfs ingrijpen in de materiele werkelijkheid. Ze is van tweeërlei aard: bedrijvigheid of werk. Bedrijvigheid is actie zonder of vanuit ik-besef. Werk is spirituele actie, actie vanuit Zelfbewustzijn. Werk behoort tot onze gezamenlijke menselijke bestemming.

Alles wat we doen in en met de materiele werkelijkheid, groot of klein, langdurig of kortstondig, ingewikkeld of eenvoudig, fysiek of mentaal, licht of zwaar, verbaal of non-verbaal, consumptief of productief, betaald of onbetaald, in beroepsverband of particulier, individueel of collectief, kan bedrijvigheid zijn of werk. Dat is er aan de buitenkant niet aan af te zien. Het is enkel afhankelijk van de staat van bewustzijn waarin we iets doen.

Visser
fresco westkamer koopmanspaleis
Santorini Griekenland - 1000 BCE
Als we iets doen met weet van wat we aan het doen zijn en van wat we daarmee beogen en met oog voor hoe we dat het beste kunnen doen en voor hoe we daaraan beantwoorden dan wel van afwijken, dan zijn we bedrijvig met ik-besef. Vaak komen we daar niet aan toe en vaak hoeft dat ook niet. Ik-besef kan perfecte routine zelfs verstoren. Maar verantwoord handelen, handelen dat beantwoordt aan de eisen van de materiele werkelijkheid, wordt met ik-besef ontwikkeld en stoelt daarop.
We komen vaak niet verder dan bedrijvigheid zonder dan wel met ik-besef omdat we de neiging hebben om in ons ik bevangen te blijven; om wat we denken, voelen, willen en ons herinneren als norm te stellen voor onszelf en anderen, onszelf en anderen op te leggen. We denken daarmee ons geluk te halen, terwijl het de bron is van ongeluk, verzuim, falen en moreel kwaad.


De weg daaruit is ik-vrij bewustzijn. Dat is de functie van ons bewustzijn als de derde component van onze persoonsstructuur. Bewust zijn is: open staan voor andere belangen dan die we zelf hebben of menen te hebben, vertrouwen koesteren zonder de eis en de zekerheid dat aan onze verwachtingen moet en zal worden voldaan, toewijding aan wat ons te doen staat zonder inschatting en berekening, handelingsbereidheid zonder ons aan oogmerken en beoogde resultaten op gedwongen manier gebonden te voelen, aanvaarden van wat we tegenkomen en ons overkomt zonder er alsmaar iets van te vinden, eerbied en respect voor alle hulpmiddelen, procedures en materialen die ons gegeven zijn zonder de aanvechting tot beheersing, verlangen het goede en het juiste te doen zonder angst daar niet aan te voldoen of te kunnen voldoen. Deze opsomming van zeven kenmerken van ik-vrij bewustzijn is waarschijnlijk niet compleet. Ze zijn wel wezenlijk. Voor ieder van ons kunnen de accenten overigens anders liggen. Het gaat om bewustwording van ik-bevangenheid. Contemplatieve oefeningen als yoga en meditatie kunnen ons daarbij helpen. We kunnen spreken van Zelf-bewustzijn omdat naarmate we ons op deze wijze meer bewust worden de relatie met ons Zelf groeit, de diepste bron van werk en spirituele actie. Hier kunnen wij niets aan doen. Dit is genadegave.

Spiritueel management houdt is om in de omgang met de fysieke en psyco-sociale werkelijkheid spirituele actie en de transformatie van bedrijvigheid naar werk mogelijk te maken en te bevorderen.

dinsdag 1 maart 2016

Spiritueel Managenent Aanduidingen - 8.Rationaliteit

Het klassieke bedrijfsleven en de gevestigde organisatiewereld hebben zich altijd voor laten staan op hun rationaliteit: economisch, commercieel, organisatorisch en sociaal. Een typisch westerse claim sinds de Verlichting en de eerste industriele revolutie. De economische en financiele crisis van de jaren na 2007 is voor vooraanstaande opiniemakers van allerlei slag aanleiding geworden om daar terechte kritiek bij te plaatsen: het gaat om heel beperkte rationaliteit.

Wat is rationaliteit? "Rationaliteit" betekent "verstandelijkheid" of "redelijkheid". "Ratio" (latijn) betekent "verstand" of "rede". Misschien kan een uitstapje naar hoe de menselijke persoon in elkaar zit of kan zitten enig verder licht werpen.

De menselijke persoon kunnen we zien als een geheel van vier componenten. 1. Het fysieke lichaam. 2. Het ik (of:het zelf, met een kleine letter). D.i. het psyco-sociale in ons. Het ik is zelf ook weer een geheel van vier nauw met elkaar verweven componenten: het denken (kennen en inzien, ons verstand), voelen, willen en ons herinneren (van kennis en inzicht, van ervaringen, en van wat we door opvoeding, onderwijs, vorming en training hebben meegekregen). 3. Het bewustzijn. 4. Het Zelf (met een hoofdletter), dat het goddelijke en immateriele in ieder van ons persoonlijk tegenwoordig stelt. Lichaam, ik, bewustzijn en Zelf zijn geen aparte en los van elkaar bestaande instanties. Ze bestaan door elkaar en functioneren in onderlinge fundamentele verwevenheid.

Ons ik gaat om met de materiele werkelijkheid, d.i. het fysieke en psychosociale binnen en buiten ons. Het neemt waar en handelt vanuit het lichaam. Het bewustzijn stelt het ik in staat om boven zichzelf uit te stijgen, vrij te komen van zijn echte of vermeende belangen en zich van zichzelf te onthechten. Zonder bewustzijn raakt het ik gemakkelijk in zichzelf verstrikt, van zichzelf bevangen. Hoe meer we ons bewust worden van de bewegingen van ons ik, des te meer komen lichaam, ik en bewustzijn in verbinding met het Zelf. Dan is er sprake van Zelfbewustzijn, van volledige en zuivere aanwezigheid.

Overigens kan het ik zich van zichzelf bewust zijn zonder Zelfbewustzijn. Het kan weet hebben van de betekenis van wat het waarneemt en doet, denkt, voelt, wil, en zich herinnert en het kan er zelfs  weet van hebben dat het dat weet. Dan is er sprake van ik-bewustzijn. Rationaliteit duidt doorgaans op leven en werken en samenleven en samenwerken in ik-bewustzijn.
Ik-bewustzijn is waardevol. Het is onmisbaar voor kennis van en inzicht in de interne en externe materiele (fysieke en psychosociale) werkelijkheid en om er verantwoord op in te gaan en op in te grijpen. Maar het ik-bewustzijn is ondergeschikt aan het Zelfbewustzijn en zonder Zelfbewustzijn niet vruchtbaar. Het is kenmerkend voor de moderne westerse mens om die verhouding om te draaien en het ik-bewustzijn te laten prevaleren zelfs helemaal in de plaats te stellen van het Zelfbewustzijn.

Piero Farnasetti (1913-1988)
'"Soli di Capri "
Graphique de France, Paris-Boston
Spiritueel management is management dat de voorwaarden ervoor schept dat er in grote en kleine formele en informele samenlevings- en samenwerkingsverbanden in Zelfbewustzijn wordt geleefd en samengeleefd, gewerkt en samengewerkt. Twee typen rationaliteit staan daarbij met elkaar in duale verhouding: sacrale en seculiere rationaliteit. Sacrale (geestelijke, spirituele) rationaliteit is omgang met ons zelf, met de anderen en met de materiele wereld buiten ons in Zelfbewustzijn, in volledig bewustzijn en volledige relatie met ons Zelf. Seculiere rationaliteit is die drievoudige omgang in ik-bewustzijn. Beide zijn nodig. Ze hebben ieder hun eigen ordening en dynamiek maar zonder ik-bewustzijn is de stap naar Zelfbewustzijn niet te zetten en zonder Zelfbewustzijn lijdt het ik-bewustzijn schipbreuk.

Die duale verhouding tussen ik-bewustzijn en Zelfbewustzijn kan wellicht iets nader worden aangestipt met een aantal specifiekere dualiteiten, die we dan weer met elkaar in verbinding kunnen brengen en wederzijds helpen verdiepen. Zoals, in willekeurige volgorde:
Korte termijn -lange termijn, analyse - synthese, beheersing - overgave, pragmatisme of realisme (het ideaal toetsen aan de praktijk) - idealisme (de praktijk toetsen aan het ideaal), tempo en snelheid - onthaasting en geduld, competitie en concurrentie - verbinding en harmonie, fragmentatie - holisme, rechten - verantwoordelijkheden, eigen belang - andermans belang, geslotenheid - openheid, instrumentele relaties - intrinsieke relaties, verticale verhouding - horizontale verhouding, nemen - geven, winst - offer, succes - dienstbaarheid, reflecteren - mediteren, debat - dialoog, taakverrijking - geestverrijking, capaciteiten - waarden, betekenis ontlenen aan werk - betekenis geven aan werk, zakenethiek - ethiek bij het zaken doen, berekening - liefde, toerekening - vergeving, verwachtingen koesteren - dankbaar zijn, ontlopen - verdragen, verwerpen - aanvaarden ....


***************************

donderdag 4 februari 2016

Spiritueel Management Aanduidingen - 7. Karma

Karma is een Sanskriet woord. Het betekent: maken, doen.
Doorgaans geduid als de wet van oorzaak en gevolg.
Beter wellicht: de wet van wederzijdse inwerking en beïnvloeding.
Het karmische geheel is tweevoudig, duaal: kosmisch en menselijk karma.

Het kosmisch karma: alles werkt met alles samen en alles werkt op alles in.
In alle richtingen van ruimte en tijd, tot in het oneindige.
Toevallige gebeurtenissen zijn er niet. En er zijn ook geen dingen en gebeurtenissen die alleen op en door en voor zichzelf bestaan, los van elkaar en van het geheel.
Het menselijk karma: de eindeloze inwerking en beïnvloeding door het denken (ruim opgevat: alle ik-functies, nl. ons denken, willen, voelen en herinneren), spreken en handelen van ieder mens op het denken, spreken en handelen van ieder ander. Van de dichtste nabijheid tot op de verste afstand.
Het menselijk karma werkt niet deterministisch. Het appelleert aan de persoonlijke verantwoordelijkheid.

Kosmisch en menselijk karma werken ook weer op elkaar in. Dit is de basis voor de voortdurende wording en beweging van en in de spanning en samenhang tussen geestelijke en materiele werkelijkheid. Het menselijk karma heeft een bepaalde prioriteit. Als mensen hebben we een bijzondere positie binnen het karmische geheel. De Joods-Christelijke idee van de mens als het door God aangestelde hoofd van de schepping is hier een niet onomstreden uitdrukking van. Het kosmisch karma werkt zonder verantwoordelijkheid maar is te allen tijde heilzaam, ondanks het leed en lijden van allerlei soort dat het levende  wezens aan lijkt te kunnen doen. Het menselijk karma werkt in alvermogende verantwoordelijkheid. Maar het kan voortdurend aantasten en zelf worden aangetast vanwege de mysterieuze menselijke neiging tot egoisme, tot ik-bevangenheid. Met menselijk falen, verzuim en moreel kwaad als mogelijke gevolgen, ook voor de werking van het kosmisch karma.
De mogelijkheid die we als mensen hebben tot spiritueel denken, spreken en handelen stelt ons in staat om het menselijk karma op constructieve koers te brengen en te houden en balans met het kosmisch karma te bewerkstellingen en te bevorderen. Telkens weer opnieuw.

Vanwege dit karmische geheel is ook spiritueel management mogelijk.

Afbeelding: Sternverbundene (1923) - Paul Klee (1879-1940) - Privebezit Zwitserland

donderdag 26 november 2015

Spiritueel Management Aanduidingen - 6. De materiele en de geestelijke werkelijkheid

De spanning en samenhang tussen de immateriele en de materiele werkelijkheid is de meest fundamentele dualiteit-nondualiteit waar we in leven en werken en in samenleven en samenwerken mee te maken hebben. Ook al ziet het er zo uit dat we ons enkel continu bewegen in, bewogen worden door en bemoeienis hebben met de materiele werkelijkheid. Het gaat om de crux van spiritueel management.

De materiele werkelijkheid is de wereld van het waarneembare en het beheersbare, het veranderlijke en vergankelijke, de geconditioneerde werkelijkheid en de wereld van de verscheidenheid.
We kunne er drie lagen in onderkennen.
Allereerst de fysieke wereld. Alles wat we in en met ons lijf en met onze zintuigen en hun technologische verlengstukken kunnen aanraken, manipuleren en bewerken. Op de vierkante centimeter en kosmisch wijd en breed.
Dan het menselijk sociale en psychische, met alle daarvoor kenmerkende en daaraan verbonden individuele en maatschappelijke oogmerken en effecten. Persoonlijke en met anderen al dan niet gedeelde gedachten, gevoelens, strevingen en opgedane ervaringen met zaken als geluk, succes, welzijn, communicatie en democratie, en hun tegendelen natuurlijk.
Daaronder, daarboven en daaromheen is er het quantumfysische, het energetische en het paranormale.

De eerste laag herkennen we van ouds het meest als materiele werkelijkheid. De tweede laag vinden we doorgaans niet materieel omdat ze niet fysisch is. Maar ze is dat wel omdat we hierin en van hier uit het fysische ondergaan en sturen. De derde laag is ons het minst vertrouwd omdat ze ons in ons dagelijkse reilen en zeilen het meest ontgaat, voor ons nauwelijks stuurbaar is en ons ook met huiver kan vervullen. De New Age Beweging heeft er ten onzent veel oog voor gekregen en haar, vanwege haar minder makkelijk naspeurbare in werking en bewerkbaarheid vaak zelfs gelijkgesteld aan het geestelijke, het spirituele, het immateriele.
Spiritueel management concentreert zich vooral op de eerste twee lagen.

De geestelijke werkelijkheid is de wereld van het niet waarneembare en het niet beheersbare, van het onveranderlijke en het onvergankelijke het eeuwige en het ene. Ze gaat voor, achter, boven en onder het materiele verscholen, maar draagt en drijft haar en geeft haar betekenis. Het is een mysterie dat we niet rationeel kunnen doorgronden. Als we er open voor staan kunnen we het wel ervaren.

Een mysterie is het ook dat we met name in het westen dit mysterie hebben leren veronachtzamen. Met veel kwaad, lijden, in gebreke blijven en verzuim in allerlei vormen als gevolg. Spiritueel management is dan ook management dat de voorwaarden er voor schept dat we ons weer rekenschap gaan geven van de meest fundamentele spanning en samenhang: die tussen materiele en immateriele werkelijkheid, als mede voor onze gezamenlijke bestemming in deze.



Afbeelding: Ivoren gedenkplaat - Salamis - 8e eeuw BCE